امشب آمده ام تا با كسي سخن بگويم كه از همه صادق تراست ، امشب آمده ام با كسي سخن بگويم كه زبان دل و قلب آدميست و كسي كه آنچه كه شد و آنچه كه خواهد شد را براي ما و آيندگان ميگويد .واو كسي نيست جز معلم بزرگ بشريت، تاريخ .

او به من گفت كه آدم چگونه فردوس برين را با خوردن گندم زمانه خويش، به دير خراب آباد مبدل ساخت . اوبه من گفت كه چنگيزها،تيمورها،هيتلرها، پينوشه ها،صدام ها و هزارن هزار جنايت كار ديگر با اجداد و هم نوعان من چه كردند و سرنوشت آنان چه شد و در مقابل نام بزرگاني همچون  حسينها ،كوروشها،مارتين لوترها ، اميركبيرها ، مصدق ها و آزاد مردان ديگر را با صداقت تمام براي هميشه زنده كرد و اين بارمي خواهم كه باز هم زبان بگشايد و براي ما بگويد ؛از زمان معاصر ما .

 من ميدانم كه تاريخ بسيار شكيباست و ميدانم كه او چيزي را از قلم نخواهد انداخت و اگر سكوت ميكند مصلحت انديشي اوست . اما اين بار ميخواهم كه او نيز سنت شكني كند و سكوت رابا فرياد بشكند و بگويد آنچه را كه در صد سال اخير بر پدران و برادران من گذشت. بگويد از مشروطه خواهان كه چگونه مشروطه را با استبداد جايگزين كردند و بگويد كه گندم زمان آنها چه بود كه آرزوي ملت بزرگمان را براي حاكميت مردم و دموكراسي چگونه به نا كجا آباد استبداد مبدل ساخت.بگويد كه مصدق در درون استبداد چه كرد وآنها كه بايد ياورش مي شدند با او چه كردند. بگويد كه ما هميشه بعد از اينكه بزرگي را از دست ميدهيم ،تازه مي فهميم كه او كه بود و ما چگونه به او جفا كرديم وبگويد از حافظه هاي فراموشكار انسانهاي تاريخ سازكه خود همواره بر آن قبطه مي خورند .بگويد كه استبداد چگونه ما را اين باربه فكر دگرگوني وا داشت و با همدلي و همراهي پيري فرزانه،چگونه پايه هاي پوشالي و بي اساس آنرا دگرگون ساختيم وآنرا به قعربرگه هاي پرازعبرت درون تو برديم .اما اين بارنه با مشروطه ، بلكه با مشروعه . بگو از آنان كه با هم همدل شدند و استبداد را فرو ريختند و از ميان خود نمايندگاني فرستادند كه پاسدار حقوقشان باشند،چگونه خود پرچم استبدادي ديگر را برافراشتند واصيلان چگونه به دام وكيلان خويش گرفتارآمدند و وكيلان چگونه ناقض آرمانهاي اصيلان شدند .بگو كه وكيلان در هيجده تير چگونه آنان را كه هميشه براي ما افتخارمي آفرينند با بي رحمي تمام به خاك و خون كشيدند .بگو كه با خاتمي و يارانش چه كردند و دربرابر منتخب بيست و دوميليوني مردم چگونه ايستادند.

 اي تاريخ درپاسخ آنان كه گفتند خاتمي چه نكرد!؟..و از او توقع معجزه داشتند اين بارتو زبان بگشاو بگوكه خاتمي چه كرد ودر مقابل، با خاتمي چه كردند. اي تاريخ پر از افسوس من و اجداد من، بگو از مظلوميت ماوپدران ما و بگو از مظلوميت خاتمي .كسي كه براي همه بود حتي آنان كه با چوب چماق بر سراو و ياران او مي زدند و در هر نه روز براي انداختن چوب لاي چرخ اصلاحات و رفورم چگونه يك بحران آفريدند.اي تاريخ تو بگو كه از حاكميت قانون چه كساني رنج مي برند واز نام دموكراسي و جامعه مدني و اصلاحات  چه كساني هراس دارند و چرا از آن گريزانند و چرا در مقابل آن ايستادگي ميكنند؟!.اي تاريخ تو بگو كه خاتمي قهرمان را با بيست و دو ميليون راي چگونه از نگاه مردم كه همان رسانه مليست( نه ميلي) به دور كرده اند . به راستي آيا رسانه ملي رسانه بيست و دو ميليون راي دهنده نيست كه نبايد منتخب سالهاي نه چندان دورشان را در آن ببيند و رنج آورتر آنكه با تدارك بخش به ظاهر خبري اما در عمل تخريبي بيست وسي، او وعملكردها ويارانش را به طور زيركانه اي زير پا گذاشته و له ميكنند.اما من هنوز معتقدم ، ميشود عشق به آنها آموخت. و تو نيز بياموزوخواهي آموخت، اي تاريخ آموزنده .

  تو به آنان  كه به ظاهريار اصلاحات و خاتمي بودند بگوكه چگونه با جفابه  اصلاحات و خاتمي زمينه سازفاجعه امروزشدند ،وبه آنان كه در مقابل اراده مردم ايستادگي ميكنند بگو كه در پيشگاه عدل الهي وو‍‍‍‍زدانهاي بيدار ملت مظلوم ايران، بايد پاسخگو باشند.تو بگو كه فقرو اعتياد چگونه هم وطنانم را يكي پس از ديگري مي بلعد و به كام نابودي ميكشاند و تو بگو كه توانمندان و حاكمان زرو زور در سه سال اخير چگونه توانمندتر و تهي دستان، بي چيزتر شدند.از مهرورزي بگوو از شعار زيباي عدالت كه سردادند و امروز قرين سه سال از آن گذشت و از آن خبري نشد .از آوردن نفت بر سرسفره ها بگوواز آنچه بر سر اقتصاد بيمار ما آمد، از فروپاشي پارادايم شكل گرفته جامعه مدني ما كه به همت اصلاحات و خاتمي بنا شد و هزينه هاي سنگيني بر دوش اصلاحات گذاشت ،سخن به ميان آور. از منزلت نابود شده ما در افكار جهانيان بگو و از قطعنامه هاي يكي پس از ديگري . از دانشگاه زنجان بگو و از افشاگريهاي پاليزدار و از آنچه كه من نميدانم ، اما تو ميداني، بگو ................اي تاريخ.

چند روز پيش كه به در خواست يكي از دوستان عكس خاتمي را براش ارسال نمودم ،  به نكته جالبي برخوردم كه بيان آن خالي از لطف نبود ، راستشو بخوائيد كمي باعث تعجب  من هم شد ،هر چند اين روزها با توجه به شرايط جامعه، اين قبيل كارها دور از انتظار نيست اما اين دوست بنده كه تقاضاي عكس خاتمي را از من كرده بود ، سه سال پيش يكي از طرفداران سر سخت و متعصب دكتر محمود احمدي نژاد.. بود و امروز يواشكي عكس خاتمي را زمينه موبايلش كرده بود ِ وقتيكه اتفاقي من پيشش رفتم و چشمم به گوشي او افتاد؛ اولش گوشي رو قايم كرد تا من نبينم ولي همين كه فهميد من متوجه موضوع شدم گفت: بابا ديگه خسته شديم از اين آقاي احمدي نژاد خدا كنه كه خاتمي بياد؟!!!... زمان رئيس جمهوري او اوضاع خيلي بهتر بود .گفتم خوشحالم كه بالاخره مردم دارند واقعيتها رو مي بينند اما نكته اينجاست كه اگه خاتمي نياد بايد چكار كنيم ؟.... گفت مگه ممكنه نياد ؟ گفتم بله احتمالش هم كم نيست . گفت اگة نياد بايد چكار كنيم ؟آخه وضعيت خيلي خرابه ....... گفتم اميدوارم كه قبول كنن اما با وجود  علاقه بسيار بنده واحترامي كه براي آمدن خاتمي قائلم ، اگر هم نيامد راه ديگري وجود دارد . گفت چه راهي ؟ گفتم دوست من: هر چند كه خاتمي رهبر بزرگ اصلاحات ما براي هميشه هست و خواهد ماند ، اما اصلاحات يك تفكر بزرگ است كه نيروهاي شايسته ديگري هم دارد كه مي توانند خلآ و نبود خاتمي را پر كنند و اگر هم به فرض اينكه خاتمي نيايد ، اصلاح طلبان كشور نيروي شايسته ديگري را معرفي خواهند كرد كه اميدوارم مردم بتوانند تشخيص درست دهند و اين بار به ياران خاتمي راي دهند تا پروسه اصلاحات همچنان پيش برود . و اينچنين بود حكايت اين دوست ما كه برايم جالب بود تا در وبلاگم بزارم .

درود بر شما

پرنده هاي قفسي عادت دارن به بيکسي
عمرشون بي هم نفس کز ميکنن کنج قفس

نميدونن سفر چيه
عاشق دربه در کيه
هر کي بريزه شادونه فکر ميکنن خداشونه
يه عمره بي حبيبن
با آسمون غريبن
اين همه نعمت اما هميشه بي نصيبن

چميدونن به چي ميگن ستاره
چميدونن دنيا کيا بهاره
چميدونن عاشق ميشه چه آسون پرنده زير بارون
تو آسمون نديدن خورشيد چه نوري داره
چشمه ي کوه مشرق چه راه دوري داره

قفس به اين بزرگي کاشکي پرنده بودم
مهم نبود پريدن ولي برنده بودم
فرقي نداره وقتي ندوني و نبيني
غصت ميگيره وقتي ميدوني و ميبيني
غصت ميگيره وقتي ميدوني و ميبيني

چميدونن به چي ميگن ستاره
چميدونن دنيا کيا بهاره
چميدونن عاشق ميشه چه آسون پرنده زير بارون

پرنده هاي قفسي عادت دارن به بيکسي
عمرشون بي هم نفس کز ميکنن کنج قفس

نميدونن سفر چيه
عاشق دربه در کيه
هر کي بريزه شادونه فکر ميکنن خداشونه
يه عمره بي حبيبن
با آسمون غريبن
اين همه نعمت اما هميشه بي نصيبن


چميدونن به چي ميگن ستاره
چميدونن دنيا کيا بهاره
چميدونن عاشق ميشه چه آسون پرنده زير بارون

«ما به جامعه‌ای نیاز داریم که آزادی هر فرد با آزادی دیگران سازگار باشد»

پوپر متفکرانی را که با اندیشه­های خود عملا" در خدمت خودکامگان و راهگشای حکومت­های جبار بوده­اند، «پیامبران کاذب» می­نامد و تأکید می­کند  که ما باید در انتقاد از میراث فرهنگی خود روشن سخن بگوییم و عادت دفاع از بزرگمردان را ترک کنیم، چرا که بسیاری از آنان از راه تاختن به آزادی و عقل، خطاهای سنگین مرتکب شده­اند و تسلط فکریشان هنوز مایه­ی گمراهی انسانهاست.

از همین جهت وی متقابلا" پیشنهاد می­کند که بهتر است پرسشی فروتنانه­تر را جانشین پرسش کلاسیک افلاطونی در مورد دولت کنیم و آن اینکه بپرسیم: «چه­کار می­توانیم بکنیم تا نهادهای سیاسی خود را به صورتی سازمان دهیم که امکان زیان وارد کردن حکمرانان بد و نالایق را که فراوانند به حداقل برساند». پوپر معتقد است که بدون تغییر در طرح پرسش یادشده، هرگز نمی­توانیم به نظریه­ای عقلانی در مورد دولت و مؤسسات آن و یک نظام سیاسی عادلانه نائل گردیم. بنابراین باید به عوض پرسش افلاطونی در این مورد که «چه کسی باید حکومت کند؟»، متواضعانه بپرسیم که: «کدام شکل حکومتی اجازه می­دهد بتوانیم یک حکومت زورگو و یا هر حکومت بد دیگری را بدون خونریزی برکنار کنیم؟». به این ترتیب می­توان نتیجه گرفت که دمکراسی امروز نیز مانند دمکراسی ۲۵۰۰ سال پیش در آتن، تلاشی است برای ایجاد آنچنان نظام حکومتی که باید مانع عروج جباریت شود.
پوپر خاطر نشان می­سازد که دمکراسی به معنای «حکومت مردم»، نام فریبنده­ای است، چرا که در هیچ جا مردم حکومت نمی­کنند و نباید هم حکومت کنند. زیرا حکومت اکثریت به سادگی می­تواند به بدترین نوع جباریت تبدیل شود و حقوق اقلیت را یکسره از میان بردارد. اما دمکراسی تنها شکل حکومتی است که علیرغم نام فریبنده­ی خود و تحت فشار مشکلات و دشواری­های عملی، توانسته این هدف را در مقابل خود قرار دهد که با وضع کردن قوانین مشروط، ایده­های عدالت، انسانیت و بیش از هر چیز آزادی را در چارچوب قانونیت، تا آنجا که مقدور است متحقق سازد. به این اعتبار می­توان گفت که دمکراسی از نظر پوپر نه حکومت مردم، بلکه تجهیز نهادی در مقابله با دیکتاتوری است. دمکراسی­ها در تلاشپوپر در تعیین سنجیدار نظام سیاسی آزاد خاطر نشان می­سازد که نظامی از نظر سیاسی آزاد است که نهادهای سیاسی آن به شهروندانش این امکان عملی را بدهد که در صورت اراده­ی اکثریت بتوانند حاکمان را بدون خونریزی برکنار سازند. به عبارت دیگر ما هنگامی از نظر سیاسی آزادیم که بتوانیم حاکمان خود را بدون خونریزی برکنار کنیم و تا زمانی که چنین امکانی داریم نباید نگران باشیم که چه کسی حکومت می­کند. پوپر نام چنین نظامی را که در  دمکراسی­های غربی وجود دارد «جامعه­ی باز» می­گذارد. مهمترین ویژگی جامعه­ی باز، علاوه بر سنجیدار یادشده، رقابت آزاد بر سر نظریات علمی و شفافیت در گستره­های آن است. جوامع باز نقطه­ی مقابل جوامع بسته و توتالیتاریستی هستند که در آنها به جای رقابت آزاد بر سر نظریه­های علمی، منظومه­ی کاملی از عقاید ایدئولوژیک با ادعای انحصار حقیقت حاکم است. در جوامع باز، روش نقد خردگرایانه، به نابودی منتقد نمی­انجامد و خشونت در حذف نظریات مخالف نقشی ندارد. نقد عاری از خشونت است که راه را برای انکشاف خرد می­گشایدند تا به یاری قوانین مشروط و تأسیسات ساختاری، مانع شوند تا جباریت سربرآورد، اگر چه این تلاشها همواره قرین موفقیت نبوده است.

به نظر پوپر، دمکراسی نمی­تواند و نمی­بایست در حق شهروندان خود نیکوکاری کند. در واقع نیز دمکراسی به تنهایی نمی­تواند کاری صورت دهد. نیکوکاری­ باید توسط شهروندان صورت گیرد. دمکراسی چیزی جز چارچوبی مناسب برای کنش افراد نیست و ما اجازه نداریم دمکراسی و آزادی را با رفاه و معجزه­ی اقتصادی یکی بگیریم. خطای بزرگی است اگر برای مردم چنین تبلیغ کنیم که آزادی برای همگان رفاه، و دمکراسی برای جامعه اعتلای اقتصادی به همراه خواهد آورد. آزادی هرگز به معنای رفاه و خوشبختی تک تک انسان­ها نیست. این امر تا حدود زیادی به شانس و اقبال و شاید به طور نسبی به لیاقت و تلاش و فضیلت­های دیگر وابسته است. باید بطور واقع­بینانه مرزهای دولت رفاه را در نظر گرفت و خطرناک است اگر مسئولیت انسانی را در مورد خود و وابستگانش از او سلب و یا پیکار زندگی را برای انسان جوانی زیادی آسان کنیم. چرا که در نتیجه­ی از بین­رفتن مسئولیت شخصی بی­میانجی، می­تواند معنای زندگی افراد نیز از دست برود.

پوپر یادآور می­شود که ما به این دلیل دمکرات نیستیم که همیشه حق را به اکثریت می­دهیم. قرار نیست اگر اکثریت تصمیم به نفع استبداد بگیرد، یک دمکرات دست از اعتقادات خود بردارد. پوپر نقش نهادهایی را که ریشه در سنت­های دمکراتیک جامعه دارند بسیار با اهمیت تلقی می­کند و یک آرمانشهر (اتوپی) لیبرال، یعنی دولتی را که بصورتی خردگرایانه بر شالوده­ای بدون­سنت استوار باشد ممتنع یا ناممکن می­داند. برای او لیبرالیسم اعتقادی است متکی بر تغییرات اصلاح­طلبانه و تدریجی و نه یک طرح انقلابی. وی خاطر نشان می­سازد که آن دسته از سنت­های دمکراتیک جزو مهم­ترین هستند که چارچوب­های اخلاقی (منطبق بر چارچوب­های نهادی قانونی) جامعه را تشکیل می­دهند و تجسم معنای سنتی عدالت و آداب و رسوم و احساس اخلاقی هستند. این چارچوب اخلاقی، شالوده­ای است که بر مبنای آن هر جا که لازم باشد یک توافق عادلانه و منصفانه میان علایق و منافع متعارض ممکن می­گردد. طبیعی است که چنین چارچوبی تغییرپذیر است، اما تغییرات آن نسبتا" آرام و تدریجی صورت می­گیرد. هیچ چیز خطرناک­تر از ویران کردن این چارچوب و این سنت نیست. یک چنین اقدام ویرانگرانه­ای (همانگونه که رژیم ناسیونال­سوسیالیسم در آلمان نشان داد)، قهرا" به زیرپاگذاشتن و از بین­بردن همه­ی ارزش­های انسانی می­انجامد.

مژده ایدل که دگر باد صبا بازآمد
هدهد خوش خبر از طرف سبا بازآمد
برکش ای مرغ سحر نغمۀ داودی باز

که سلیمان گـُل از باد هوا بازآمد ...

یازدهمین سالروز حماسه دوم خرداد مبارک باد

احمد سیر مهجور

پژوهشگر و عضو مرکز مطالعات علوم اجتماعی دانشگاه روان فرانسه

                                    جوامع اسلامی و مصداقیت دموکراسی
 

عدم مصداقیت دموکراسی درخارج از بستر تاریخی اش ,این پدیده را درمقابل یک چالش بزرگ قرار داده است.این نوشتارعلل واسباب اساسی عدم مشروعیت وکارائی دموکراسی را در جوامع اسلامی مورد بحث قرار میدهد.

دموکراسی بعنوان یک نظریه سیاسی ، جایگاه خود را در مقابل رژیم های خود کامه و استبدادی در زمان اوج جنگ سرد به اثبات رسانده ایالات متحده امریکا بوسیله شعاردموکراسی و فلسفه اقتصاد بازار, کمونیزم را مغلوب میسازد. بعد ازفروپاشی شوروی دموکراسی بعنوان نمونه واحد نظام سیاسی خود را درمقابل همه انواع رژیم ها از جمله طرفداران نظام اسلامی مطرح و تحمیل میکند.

دموکراسی با رسیدن به کشور های کمونیستی سابق و جهان اسلام ، خود را در مقابل یک چالش بزرگ دیده که قبلا کمونیزم به همچو چالش های مواجه شده بود مگر ازعهده آن بیرون نیآمد و نهایتا خود قربانی مسولیت عظیم تاریخی و چالش شرایط جدید درجوامع با فرهنگ ها, سنن ومعتقدات متفاوت گردید.

امروز دموکراسی بعنوان یک نظام سیاسی بدون رقیب در سطح جهان مطرح شده است، و کشورهای مختلف را در مقابل یک گزینه مهم مبتنی بر پذیرش این تئوری سیاسی وضمایم اقتصادی و فرهنگی آن قرارداده است، تقریبا اغلب کشور های جهان بدون اینکه زمینه ها وشرایط لازم را برای نهادینه کردن آن داشته باشند دموکراسی رابعنوان یک اصل در حیات سیاسی خویش پذیرفته اند.

جهان اسلام که از دیر زمان با این چالش روبرو است، بعد از سقوط دیوار برلین این مقوله به یکی از داغترین مسایل در جوامع اسلامی مبدل گردیده است.علی الرغم اینکه عده ای از رژیم های حاکم درین کشور ها خود را متعهد به پذیرش اساسات دموکراسی و یا نماد های اساسی آن میدانند, ولی این کشورها نسبت به تضاد های موجود میان ارزشهای فرهنگی وعقیدتی شان ودموکراسی , تاهنوز نتوانسته اند یک واکنش منطقی در قبال این پدیده از خود نشان بدهند و یک برنامه فکری و عملی را براساس ارزشها اسلامی و ملی خویش بطور جدی درین زمینه مطرح نمایند.

پژوهشگران علل و اسباب عدم موفقیت دموکراسی را دراکثر این کشور ها ناشی از حاکمیت استبداد , فساد اداری , کمبود دانش و بینش, گسترش فقر و ... قلمداد میکنند. باید درنظر داشت تحقیقات انجام شده در این زمینه , یکی از علل اساسی و بنیادین که مشروعیت و مصداقیت دموکراسی را در جوامع اسلامی زیر سوال میبرد، مسأله «حاکمیت» است. تا زمانیکه این قضیه بخصوص در عرصه قانوانگذاری حل نشود ویا اینکه تعریف متباین ومتمایز برای دموکراسی در جوامع اسلامی مبتنی برارزشهاِی هویتی و مقتضیات جامعه ای خود شان ارایه نشود، بعید به نظر میرسد که ما شاهد استقرار یک نظام سالم بر اساس معیارهای دموکراسی در کشور های اسلامی باشیم.

با صرف نظر از گرایشات سیاسی و ایدیولوژیک، داشتن تصور روشن و واضح که حاوی ابعاد مختلف حاکمیت باشد، برای تکوین یک اندیشه سیاسی جهت ایجاد یک نظام سالم ومستحکم برای رهبری جوامع بشری ,یک امربسیار اساسی ولازمی بشمار میرود. زیرا تا زمانیکه ما یک دیدگاه روشن ومشخص پیرامون مفهوم و دلالت های حاکمیت نداشته باشیم، ما نمیتوانیم موقف خود رادر قبال تیوری ها و نظام های سیاسی رایج بشکل قطعی ومبرهن بیان نماییم.

انسان در اجتماع به پدیده ها، واقعیت ها و نماد های نو برخورد میکند و در قبال هر کدام از خود به نوعی واکنش نشان میدهد، به گفته تارد جامعه شناس و روانشناس قرن نوزده فرانسه، انسان از پدیده های نو یا تقلید میکند یا مقابله میکند یا خودرا به آن هماهنگ میسازد. رشد ونضج فکری فرد و جامعه، روابط میان آنها و تجارب حاصله از آن به نظم اجتماعی تاثیر گذاشته شکل اجتماع را تغییر میدهد که منجر به ایجاد نیاز های جدید میشود، درآنصورت ایجاب میکند تا راه های حل مناسب مبتنی بر ارزشهای حاکم در جامعه جتسجو شود.

تفکراسلامی درعصر حاضربه یک چالش بزرگ تاریخی روبرو است که قدرت و توانمندی اش را در پاسخگوئی به نیاز های قرن بیست ویکم در محک آزمایش قرار میدهد و متاسفانه امروزبجای یک بحث متمدن وتلاش در جهت سعادت و تقویه ارزشهای مشترک و متعالی انسانها , در یک کشمکش ویرانگر ومنفی بازتاب یافته است.

انسان از دیدگاه همه ادیان و مکتب های فکری نقش محوری را درین هستی بازی میکند، انسان از بدو پیدایش اش در ادوار مختلف تاریخ نیاز به سازماندهی روابط اجتماعی خود داشته است که ایجاد قوانین یکی از نیاز های اساسی و مبرم درین زمینه بشمار میرود، براساس جهان بینی های مختلف دینی و عرفی منبع این قوانین فرق میکند، یکی سرچشمه آنرا الهی و دیگری ناشی از اراده مردم میداند, اما هردو گرایش مشروعیت آنرا مرتبط به مرجعیت قانونگذاری میپندارند. یکی از تضاد های که در قوانین اساسی اغلب کشور های اسلامی ملاحظه میشود،همانا موادی است که به صراحت از یکطرف اسلام را دین رسمی دولت و منبع قانونگذاری دانسته ، اصدارو توشیح هر قانون مغاییر یا مخالف به ارزشها و احکام اسلامی را مردود میشمارند، و از طرف دیگر این دولت ها خود را به کنوانسیون ها ومیثاق های بین المللی ازجمله اعلامیه حقوق بشر و دموکراتیزاسیون جامعه ونظام سیاسی حاکم کشورخود متعهد میدانند. و تلاش میورزند تا نظام های خودرا مطابق به ارزشهای نظام دموکراسی و ضمایم اقتصادی و اجتماعی آن جلوه بدهند.

با این تضادها، جوامع و دولت های اسلامی در یک بحران هویت و انتخاب مواجه شده اند که باعث تنش میان گروه ها با اندیشه ها وگرایشات مختلف درکشورهای اسلامی شده است ، به نحویکه هر کدام با برداشت و تفسیر خاص خود از اسلام و دموکراسی، از وضع بنفع خود و جلب افکار عامه بسوی تصورات و شعار های خویش استفاده می نمایند که یکی از عوامل اساسی عدم ثبات و استقرار درین کشور ها بشمار میرود.

تا زمانیکه ما دموکراسی را بعنوان یک نظام سیاسی که مشارکت مردم را در زندگی سیاسی، تمثیل اراده مردم توسط نمایندگان شان در نهاد ها و تشکلات سیاسی , کثرت گرائی وتعدد احزاب را تضمین میکند، خلاصه شود، هیچ مشکلی به یک نظام اسلامی ایجاد نمیکند. ولی آنچه که باعث تصادم این دو رویکرد میگردد و نقطه عطف و مانع انطباق هر دو نظام میگردد، در حقیقت مسأله حاکمیت است.

تفسیرواستنباط متفاوت ازدین اسلام مطابق با مقضیات عصر با بیان ثابت ها و متغیرات , مطلق و نسبی , تاریخی و ابدی در احکام اسلامی ، ساحه نفوذ آن در جامعه و نقش آن در زندگی فردی و اجتماعی ،همه و همه میتوانند در چگونگی پایه گذاری تیوری های جدید عملی در جهت هماهنگی میان این دو شیوه زندگی کمک کنند، ولی بسیار دشوار است که پرابلماتیک یا معضله " مسأله حاکمیت" را با آن حل نمود.ّ

همیشه متفکرین مسلمان روی اندیشه سیاسی اسلام و اصول اساسی و معیار های حکومت اسلامی در حیطه حاکمیت الهی بحث و اظهار نظرنموده اند، ولی درآن هیچنوع نظریه سیاسی را خارج از حاکمیت قوانین اسلامی تصورنمیکنند. برای زمامداران اوصاف و مشخصات وضع نموده و سرچشمه همه قوانین یک دولت را دراحکام و مبادی اسلام میدانند. دانشمندان وفقهای مسلمان دردوران اوج دامنه حاکمیت اسلام در عهد خلفای اموی ها و عباسی ها, زیر تأثیرعوامل متعدد از جمله استبداد، سرکوبی روح ابداع و خلاقیت قرار گرفتند که مانع رشد تیوری های سیاسی لازم برای ترسیم یک چارچوب مشخص برای انکشاف, تداوم یک نظام سیاسی گردید. در دوران گسترش و حکمروایی اسلام در سرزمینهای جدیدالتسخیر، آنچه را خود تجربه نموده بودند بر دیگران تطبیق و نافذ میساختند.

از سوی دیگر دموکراسی با دولت مدرن همگام پا به عرصه وجود نهاده و درحوزه مدرنیته رشد نموده اند. ارزشهای هوینی بستر تاریخی دموکراسی در شکل و ساختارش بازتاب یافته است که باعث عدم هماهنگی آن با ارزشهای فرهنگی وهویتی تعدادی ازجوامع بشری میشود. اززمانیکه مسلمانان با مدرنیته و پدیده دموکراسی مواجه شده اند, در قبال آن و ضمایم مختلف این پدیده ها موقف روشن و مشخص را مبتنی بر ارزشهای دینی , هویتی و اجتماعی خویش اتخاذ نکردند تا بتوانند از آن بهره برداری درست نمایند.

دموکراسی زمانی میتواند جایگاه و مصداقیت خود را درجوامع مختلف بشری پیدا کند که یک تعریف کلی دور ازضمایم اقتصادی, ایدیولوژیکی دموکراسی,معیار ها وارزش های فرهنگی و هویتی هر جامعه برایش ارائه شود تا زمینه انطباق آن با سایرجوامع فراهم شود و مشروعیت و مصداقیت خود را در جوامع غیر از بستر تاریخی اش به اثبات برساند. و یا اینکه به دموکراسی بر اساس سنن وباور های هر ملت تعریف جداگانه ای ارائه نمود درآنصورت ما ازیک دموکراسی نه بلکه از دموکراسی ها حرف خواهیم زد. راقم این سطورچنین تعریف را برای دموکراسی تصور میکند : « دموکراسی در حقیقت سازمان دهنده حیات سیاسی یک جامعه بوده که اراده اکثریت مردم را بازتاب داده و به آن احترام میگذارد» . بنابرین تعریف , همزیستی دموکراسی را با سایر ارزشها ونهاد های هویتی موجود درهر جامعه میتوان تصور کرد.


mahjoor.univ-rouen@orange.fr

·        پنج درس از جان چمبرز(مدیر عامل سیسکو) درباره مدیریت رشد

1. مشتری را در کانون فرهنگ سازمانی خود جای دهید . درآمد کارکنان سیسکو رابطه مستقیم با میزان خشنودی مشتری دارد.

2. به یکایک کارکنان اختیار دهید . بهره وری بالا می رود و ماندگاری افراد بهتر می شود .

3. با تحول ، شکوفا شوید .

4. کار تیمی نیاز به ارتباط دو جانبه و اعتماد متقابل دارد.

5. مشارکت نیرومند بسازید . تاکید رهبری سازمانی در این دهه ، بر گسترش درونی تملک های موثر ، و ایجاد نوعی همزیستی بنگاه ها در چارچوب مشارکت در یک مدل افقی است .

·        پنج درس از جرگن شرمپ ( مدیر عامل دیملر کرایسلر) درباره مدیریت ادغام های بسیار کلان

1. مواظب باشید خطرات تساهل بیش از حد باشید .

2. از همان اول کار، موضوعات ناخوشآیند را یه میان آورید .

3.بسیار بهتر است سریع کارکنید ، وگه گاه مرتکب اشتباهی هم بشوید ، تا این که لخت باشید .

4. وقتی هوای تغییر از سر افراد بیفتد ، خیلی بیش تر در برابر آن ایستادگی می کنند ، تا هنگامی که انتظارش را دارند.

5. روراست باشید ، چون می دانید چه چیزی روح کارکنان را تازه می کند ؟ صداقت. جداً می گویم . منظورم این است که هیچ کس در این دنیا انتظار صداقت ندارد.

·        پنج درس از سانفورد ویل ( کی از دو مدیر عامل سیتی گروپ ) درباره پیروزی ادغام

1. در ادغام ، بیش از حالت عادی ، در تصمیم گیری شتاب کنید. این موجب می شود افراد خوب را از دست ندهید و در عین حال ، همگان پیام شما را دریافت کنند.

2. طرف مقابل و افراد آن را محترم دارید . با افراد صحبت کنید ، در دسترس باشید ، به پرسش های آنان پاسخ دهید . اگر افراد به این باور برسند که کار شما در جهت خلق یک سازمان کارامدتر با رشد سریع تر است ، گمان می کنم خیلی بیش تر مایل باشند خود را برای تغییرات آینده آماده کنند.

3. از اختیار خرید سهام و امتیازهای مشابه برای تشویق کارکنان به مالکیت کمک گیرید تا همه خود را جزیی از سازمان جدید به شمار آورند.

4. وقتی می خواهید درباره افراد تصمیم بگیرید با آن ها روراست باشید . بسیار مهم است که صداقت به خرج دهید و از همان اول کار ، تصمیم خود را اعلام کنید .

5. همسران را وارد موضوع کنید... این کار ، نوعی احساس خانوادگی پدید می آورد ... هر چه آن ها درباره استراتژی شما ، و درباره این که شرکت چه می خواهد بکند و دنبال چه هدفی است بیش تر بدانند ، به گمان من پشتیبانی بیش تری از کل خانواده به دست می آید. 

·        پنج درس از تینا براون( مدیر و سردبیر مجله (Talk  درباره بازاریابی

1. به ذوق خود اعتماد کنید . من به همه گوش می دهم ... اما معمولاً به خود بر می گردم ، و می کوشم با فکر اولم ارتباط برقرار کنم .

2. هویت دیداری نیرومند داشته باشید ... کنار هم گذاشتن خرده ریز این و آن ، دردی دوا نمی کند.

3. مهمانی بدهید . در آغاز نشر یک مجله جدید ، هرچه کار بشود کم است . دنیا بزرگ است . باید با آدم های زیادی ارتباط برق�